Gerben, jij bent al vanaf het begin betrokken bij Data Safe House, als clusterleider van de afdeling Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (MIEK) vanuit het Ministerie van EZK. Kun je ons vertellen: wat gaan industriepartijen merken van Data Safe House in 2024?
Al sinds het Taskforce Infrastructuur Klimaatakkoord Industrie (TIKI)- rapport van 2019 bleek er behoefte aan een data safe house om de energietransitie te versnellen. Eerder wisten industrie en netbeheerders elkaar niet goed te vinden. Er was geen gedeeld beeld over de verduurzamingsplannen van de industrie waardoor de netbeheerders niet goed wisten waar ze op moesten bouwen. Een kip-ei-probleem dat de verduurzaming van de industrie en de energie-transitie vertraagde.
Met Data Safe House kunnen industriële partijen nu veilig hun verduurzamingsplannen delen met netbeheerders. Uit regionale pilots bleek een data safe house zowel voor industriepartijen als netbeheerders nuttig. Op basis van die ervaringen hebben we in 2023 een landelijke Data Safe House uitgerold.
Wat is het voordeel voor industriepartijen om mee te doen aan Data Safe House?
Netbeheerders en industriepartijen weten elkaar makkelijker vinden met Data Safe House. Als er nu goede gesprekken gaan plaatsvinden, dan helpen beide partijen elkaar dit kip-en-ei probleem te doorbreken. En daar heeft iedereen baat bij: de netbeheerders krijgen meer onderbouwing voor hun investeringen en bedrijven meer zekerheid over de toekomstige energie-infrastructuur.
Kun je een concreet getal noemen hoeveel deelnemende bedrijven je wilt hebben aangesloten in 2024?
Eind 2024 willen we 70% van de ETS (Emission Trading System) hebben aangesloten. Dan heb je de kritische massa te pakken en kun je stappen maken. Met die kritische massa krijgt de data ook echt gewicht en waarde.
70% van de ETS klinkt erg ambitieus voor een eerste jaar. Gaat dat lukken?
Ik denk het wel. Je merkt dat er in heel veel clusters behoorlijk wat animo is om toe te treden. Industriepartijen krijgen nu 20 keer dezelfde vraag om hun verduurzamingsplannen aan te leveren. Als ze in de toekomst kunnen zeggen: “Ga maar naar Data Safe House, want daar staat mijn plan al in en hier heb je mijn attest dat je daar ook gebruik van mag maken.” Aan wie ze dat attest geven, bepalen de industriepartijen natuurlijk zelf, maar op die manier worden de administratieve lasten voor hen aanzienlijk verlicht. Zo wordt Data Safe House een heel krachtig instrument.
Via Data Safe House kan de industrie makkelijk en vertrouwelijk verduurzamingsplannen delen met meerdere partijen. Dat scheelt veel tijd.
Het belang van Data Safe House is onlangs ook nog eens bekrachtigd door de formele rol van Data Safe House vast te leggen in de MIEK handleiding. Voor de industrie hebben we hiermee expliciet gekozen voor Data Safe House om de vertrouwelijkheid van de informatie te waarborgen.
Het Data Safe House speelt dus een cruciale rol in de energietransitie. Dat is duidelijk. Maar is het echt zo makkelijk? Industriepartijen laten aansluiten en data verzamelen?
We zullen ongetwijfeld nog wel tegen zaken aanlopen nu we schaalvergroting toepassen. Maar we zijn niet over één nacht ijs gegaan. Ik verwacht dat we met Data Safe House een hoeksteen hebben neergelegd voor een aanpak waarmee we met de energietransitie aan de gang kunnen gaan. We hebben de transitie-opgave in ieder geval een stuk makkelijker gemaakt.
De transitie-opgave wordt een stuk makkelijker met Data Safe House.
Wanneer en hoe weten we of Data Safe House geslaagd is? Kunnen we dat eind 2024 al zien?
Infrastructuur aanleggen duurt heel lang, maar ik verwacht wel dat we bij elke nieuwe investeringsronde van de netbeheerders zien dat het makkelijker wordt en dat we al grotendeels weten wat we moeten gaan doen. De industrie en netbeheerders leveren per cluster een gezamenlijk Cluster Energie Strategie (CES) aan, die de basis vormt om projecten in het MIEK te krijgen. Daarin mogen ze best zeggen dat ze het over bepaalde zaken niet eens zijn. Dan is het aan de minister om daar beleidsmatig een beslissing over te nemen, maar de discussie is al gevoerd.
Ok, dus het echte effect zien we pas later. Wat gaan we al wel zien in 2024/2025?
Ik hoop dat we met behulp van het Data Safe House beter in staat zijn om de hele keten van opwek tot afname te bekijken. Zodat netbeheerders en de rijksoverheid kunnen anticiperen op de ontwikkelingen in de industrie. Op die manier voorkomen we congestie in de toekomst.
Dankzij Data Safe House kunnen we de hele keten van opwek tot afname bekijken. Zo kunnen we congestie in de toekomst voorkomen.
Waar we op mikken, is dat de investeringsplannen van de netbeheerders de bedrijven meer zekerheid bieden om die verduurzamingsinvestering ook echt te gaan doen. Dat zagen we ook in de regionale pilots. De netbeheerders durven ook groter te investeren. Dat zal je nog niet zien in de investeringsplannen van 2024, maar in 2026 hopen we dat de bandbreedte waar de netbeheerders rekening mee hielden, strakker is geworden. En dat ook de agenda strakker is, zodat we bedrijven veel preciezer kunnen zeggen dan en dan – of onder deze voorwaarden – ben je aan de beurt.
Dat kan alleen als er zoveel mogelijk industriepartijen meedoen. Daarom willen we je uitnodigen om deel te nemen aan Data Safe House. Lees meer over hoe Data Safe House werkt en meld je aan. Zo voorkomen we netcongestie en gaan we samen sneller door de energietransitie.